Pique Dame

"Ik heb deze opera met ongelofelijke passie en enthousiasme geschreven, ik heb levendig alle lijdensweg en emoties van het verhaal ervaren (tot het punt dat ik op zeker moment vreesde dat het spook van de Koningin van Schoppen zou verschijnen) en ik hoop dat al mijn verrukking, opwinding en enthousiasme een weerklank zullen vinden in de harten van ontvankelijke luisteraars." Dit is quintessentiële Tchaikovsky: uiterst emotioneel, zijn ziel uitstortend in zijn muziek en zijn schrijven, extreem in zijn empathie, of het nu verrukking of terreur betreft, oprecht en echt. Het is moeilijk te geloven dat slechts twee jaar daarvoor hij het onderwerp feitelijk had afgewezen! In 1888 was zijn geliefde broer Modest gevraagd een libretto naar Pushkins Pique Dame voor een ander componist, Klenovsky, voor te bereiden. Op dat moment schreef Tchaikovsky, blijkbaar opgelucht: "Ik heb helemaal geen spijt dat ik Pique Dame niet ga schrijven. Ik zal alleen een andere opera schrijven als er een onderwerp opduikt dat mijn fantasie kan inspireren. Iets als Pique Dame raakt me niet en zou gewoon lukraak uit zijn gekomen." Een dergelijke mening-verandering kwam echter niet zonder invloed van anderen. Ivan Vsevolozhsky, die directeur van de Keizerlijke Theaters was en een zeer positieve kracht was geweest bij het bevorderen van enkele van Tchaikovsky's balletten, wendde zich tot Pyotr Ilyich toen Klenovsky het project in eind 1889 verliet. Op dat moment ontdekte Tchaikovsky dat hij het libretto van zijn broer eigenlijk erg graag mocht en nam hij vanaf dat moment actief deel aan het vormgeven en verfijnen ervan tijdens het componeren van de opera. Zodra zijn creatieve vuur ontstoken was en zodra hem een strakke deadline werd gegeven (ongeveer een half jaar later, zodat de opera in het volgende seizoen in scène gezet kon worden), wijdde Tchaikovsky zich er volledig aan en haastte hij zich naar Florence voor rust, stilte en ononderbroken werk. Vier en veertig dagen later had hij de schets van de hele opera voltooid, met de geoorkesteerde partituur gereed enkele maanden later. Ironisch genoeg riep deze snelheid enkele wenkbrauwen op en hij bevond zich ervan schrijvend aan zijn broer over het gemor van sommige mensen: "Hoe kunnen zij niet begrijpen dat werksnelheid een van mijn fundamentele kenmerken is; ik kan op geen ander manier schrijven dan snel. Maar omdat het snel geschreven is, betekent dat niet dat het een slordig geschreven opera is. Het geheim is met liefde schrijven. En ik schreef The Queen of Spades zeker met liefde. Heer, hoe ik gisteren huilde toen arme Hermann zijn laatste adem uitstiet! Ondertussen ben ik vast overtuigd dat Pique Dame een goed, maar nog belangrijker, een zeer origineel werk is."