Wanneer muziek van Georg Friedrich Händel (1685-1759) weerklinkt, is het feest. Met hun onmiskenbare flair voor het dramatische pakten Le Concert Spirituel en Hervé Niquet op zondag 29 juni twee monumenten uit Händels Engelse periode aan: het plechtige “Te Deum for the Victory at the Battle of Dettingen” en de imposante “Coronation Anthems”. Deze werken, gecomponeerd ter meerdere eer en glorie van de Engelse kroon en natie, werden door Niquet niet louter uitgevoerd, maar kregen een nieuwe, speelse adem tijdens het prestigieuze Festival Musiq3 in Flagey.
Niquets eigenzinnige benadering van Händel
Wanneer Niquet zich waagt aan een werk van Händel, is het niet zomaar een vertolking die we mogen verwachten, maar een eigenzinnige, muzikale reis. Als kenner van de barokke muziek en een gedreven pleitbezorger van het grote barokrepertoire, koos hij resoluut voor een uitvoering die teruggreep naar de oorsprong, zowel qua orkestratie als qua uitvoeringspraktijk. Wat echter bijzonder opviel in Niquets lezing was zijn esthetische keuze om de solopartijen collectief door het koor te laten vertolken. Deze beslissing is niet zomaar een artistieke keuze, maar een reflectie van de ceremoniële en theatrale dimensie die Händel vaak in zijn muziek verweeft.
Het koor, dat zijn rol als collectief volledig omarmde, bracht een extra diepte in de tekst en de muziek, maar aan de uitspraak van het Engels moet het nog een beetje schaven. De altstemmen verdienen een pluim, want ze kwamen zeer mooi tot hun recht in de solopassages. Wanneer strijkers en koor samen musiceerden, zat de balans goed. Wanneer de trompetten en de pauken erbij kwamen, overstemden zij echter vaak de andere musici.
De thematiek van de Coronation Anthems
Het Te Deum werd klassiek en correct gebracht, maar eigenlijk werd alle aandacht al vanaf het begin naar het tweede luik, de Coronation Anthems, gezogen. Doordat het koor in zomers tenue speelde – en Niquet op blote voeten dirigeerde – en bepaalde ritmes erg dansant en guitig waren, werden deze verheven anthems ietwat gedemystificeerd. De aangepaste volgorde van de stukken is verantwoordbaar, omdat deze anthems apart op verschillende momenten tijdens de kroningsplechtigheid gespeeld werden. Inhoudelijk zit er daarentegen wel een rode draad in de normale volgorde. Eigenlijk zouden deze anthems tijdens ieder hoogfeest van de democratie moeten gespeeld worden, want ze vormen een interessante reflectieoefening voor politici door de duidelijke oproepen naar de machthebbers die er in vervat zitten.
Als eerste anthem weerklonk “The king shall rejoice” (anthem 3). Diepgaand werd ‘salvation’ gebracht; het Alleluia kreeg dan weer een ietwat schalkse invulling met een ongebruikelijk accent op “ha-ha”. Alsof men de vreugde / lach wilde uitzingen, omdat er weer een koning is, of wilde men hier even wat druk van de ketel nemen gezien de loodzware taak die de vorst wacht?
Daarna weerklonk “Let thy hand be strengthened” (anthem 2) ingetogen. Voor mij was dit het beste deel van het concert. Er was een terecht moment van verstilling en reflectie binnen al het muzikale feestgedruis bij “Let justice and judgement be the preparation of thy seat; let mercy and truth go before thy face.”, zo noodzakelijk in onze dolgedraaide wereld!
Vervolgens werd “My heart is inditing” (anthem 4) zeer dynamisch gebracht, maar er werd wel de nodige aandacht aan het slotgedeelte besteed, dat normaal ook een duidelijke oproep als slotakkoord bevat: “Kings shall be thy nursing fathers, and queens thy nursing mothers.”
“Zadok the Priest” (anthem 1) weerklonk als kers op de taart op het einde. Je werd verrast, indien je met de tune van de UEFA-cup in je hoofd kwam luisteren. De opening begon ietwat dansant en de inzet van Zadok weerklonk eerder ingetogen stil. Ook de eerste “God save the King” werd zachter dan normaal gezongen om zich nadien verder in crescendo te ontwikkelen. Deze werkwijze was interessant en wierp een nieuw licht op een plat gespeeld stuk.
Niquet als onstuimige dirigent en de balans tussen humor en ernst
Niquet vuurde vol overgave zijn ensemble aan, maar je moest wel even wennen aan de grapjes tussen iedere anthem (via mimiek of een opmerking) die mij na verloop van tijd begonnen te storen. Niquet slaagde er wel in Händels muziek niet louter met technische virtuositeit te vertolken, maar in een nieuw licht te plaatsen. Het was een exuberante Händel: een symbiose van grandeur en gratie, precisie en bezieling. Hier werd muziek niet louter gespeeld, maar kwam ze tot leven als een muzikaal tableau vivant dat de luisteraar even uit de tijd tilde.